CASA VERDE

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ

Τα κτίρια αποτελούν ένα μεγάλο ενεργειακό καταναλωτή που, ταυτοχρόνως, διαθέτει υψηλό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας. Με τη χρήση κατάλληλων τεχνικών και οικονομικά αποτελεσματικών τεχνολογιών είναι δυνατή η επίτευξη σημαντικής βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων με αντίστοιχα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη.

Ιδιαίτερη σημασία για την ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου έχει η χρήση τεχνικών βιοκλιματικού σχεδιασμού. Με τον όρο αυτό περιγράφεται ο σχεδιασμός, ο οποίος, λαμβάνοντας υπόψη το τοπικό κλίμα, επιδιώκει την επίτευξη των βέλτιστων συνθηκών εσωτερικής άνεσης, με την αξιοποίηση των διαθέσιμων φυσικών πηγών και την ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας.
Βασικές τεχνικές του βιοκλιματικού σχεδιασμού αποτελούν:

Η θερμική προστασία του κελύφους εξασφαλίζεται, κυρίως, με τη χρήση κατάλληλων δομικών και μονωτικών υλικών για την επαρκή θερμομόνωση του κτιρίου, την αποφυγή θερμογεφυρών, τη χρήση επιχρισμάτων και χρωματισμών ψυχρών βαφών μεγάλης ανακλαστικότητας για τις προσήλιες τους θερινούς μήνες εξωτερικές επιφάνειες τοίχων και ταρατσών, τη χρήση διπλών υαλοπινάκων και αεροστεγών κουφωμάτων για τον περιορισμό των σημαντικότατων απωλειών των ανοιγμάτων και τέλος την φύτευση των δωμάτων όπου αυτό είναι εφικτό.

Τα παθητικά ηλιακά συστήματα θέρμανσης αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια για την κάλυψη των θερμικών αναγκών των χώρων ενός κτιρίου. Για το σκοπό αυτό, το πλέον σημαντικό στοιχείο είναι ο προσανατολισμός των ανοιγμάτων. Για παράδειγμα, τα ανοίγματα με νότιο προσανατολισμό είναι αυτά που δέχονται την περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία το χειμώνα και συνιστώνται για χώρους με μεγαλύτερη ανάγκη για θέρμανση. Εκτός, όμως, από αυτό το σύστημα άμεσου κέρδους, υπάρχουν και συστήματα έμμεσου κέρδους, όπως οι ηλιακοί τοίχοι, οι ηλιακοί χώροι (θερμοκήπια) και τα ηλιακά αίθρια.

Με τα παθητικά συστήματα δροσισμού επιδιώκεται η μείωση των θερμικών φορτίων του κτιρίου κατά τους θερινούς μήνες και επιτυγχάνεται με κατάλληλη σκίαση των ανοιγμάτων, ανάλογα με τον προσανατολισμό τους. Μεγάλη συμβολή στο δροσισμό του κτιρίου έχει και ο φυσικός αερισμός του, που, εξαρτάται επίσης από τη θέση των ανοιγμάτων και ο οποίος μπορεί να ενισχύεται με τη χρήση μηχανικών μέσων όπως οι ανεμιστήρες οροφής (υβριδικά συστήματα) και να επιφέρει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα με πολύ μικρή κατανάλωση ενέργειας. Η ελεύθερη ψύξη (free cooling) ή αλλιώς ο νυκτερινός δροσισμός, συνίσταται στην ανανέωση του αέρα με φυσικό ή τεχνητό τρόπο τις νυχτερινές ή πρωινές ώρες, κατά τις οποίες η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι χαμηλότερη από τη θερμοκρασία του χώρου, είναι ευρύτατα χρησιμοποιούμενη τεχνική εξοικονόμησης.

Η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να εξυπηρετήσει με φυσικό τρόπο και τις ανάγκες για φωτισμό. Η επάρκεια του φυσικού φωτισμού και η κατανομή του εξαρτώνται από τη γεωμετρία των ανοιγμάτων και του φωτιζόμενου χώρου, αλλά και από τα φωτομετρικά χαρακτηριστικά των αδιαφανών επιφανειών, όπως το χρώμα τους και των υαλοπινάκων (ανακλαστικότητα, φωτεινή διαπερατότητα).

Εκτός από την εφαρμογή αυτών των τεχνικών, δυνατότητες εξοικονόμησης υπάρχουν και στα συστήματα που καταναλώνουν ενέργεια για να καλύψουν τις ανάγκες για θέρμανση και ψύξη.

Για τα συστήματα κεντρικής θέρμανσης ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαστασιολόγησή τους, η τακτική συντήρησή τους καθώς και η κατάλληλη μόνωση των μερών τους. Επίσης, η χρήση αυτοματισμών, όπως οι θερμοστατικοί διακόπτες και οι χρονοδιακόπτες, εξασφαλίζουν, με χαμηλό κόστος αγοράς, σημαντική μείωση στην κατανάλωση καυσίμου.
Αντίστοιχα, τα συστήματα ψύξης πρέπει να διαστασιολογούνται και να συντηρούνται σωστά. Εξάλλου, οι κλιματιστικές συσκευές, όπως και όλες σχεδόν οι οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, φέρουν ειδική ενεργειακή σήμανση, που βοηθά στην επιλογή της πλέον κατάλληλης και ενεργειακά αποδοτικής.

Οι τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας με χρήση ανανεώσιμων πηγών είναι ευρύτατα διαδεδομένες. Στον οικιακό τομέα, τέτοιες εφαρμογές για θέρμανση ή προθέρμανση νερού είναι: οι ηλιακοί συλλέκτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται την ηλιακή ακτινοβολία και οι γεωθερμικές αντλίες οι οποίες εκμεταλλεύονται την σταθερά υψηλή θερμοκρασία εδαφών με γεωθερμικό δυναμικό. Οι τελευταίες μάλιστα, αρχίζουν και βρίσκουν όλο και μεγαλύτερη εφαρμογή στο τομέα της ψύξης, εκμεταλλευόμενες τη σταθερή θερμοκρασία κοινών εδαφών (ή υδάτων) στα οποία απορρίπτουν ποσά θερμότητας.

Τέλος, σημαντικές δυνατότητες εξοικονόμησης δίνουν εξειδικευμένες διατάξεις ανάκτησης απορριπτόμενης ενέργειας. Τέτοιες διατάξεις χρησιμοποιούνται στα σπίτια συχνότατα σε περιπτώσεις τζακιών και λεβήτων κεντρικής θέρμανσης με αυξημένη ενεργειακή απόδοση που ανακτούν σημαντικά ποσά θερμότητας από τα απορριπτόμενα καυσαέρια και τα αποδίδουν για τη θέρμανση νερού ή αέρα. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις κεντρικών κλιματιστικών μονάδων όπου προστίθεται διάταξη διασταυρούμενης ροής ανακτούνται ή αποδίδονται από τις απορριπτόμενες ποσότητες αέρα, ποσά θερμότητας για προκλιματισμό, και σπανιότερα δε ανακτούνται από συμπυκνωτές ψυκτικών διατάξεων για προθέρμανση αέρα.
Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός τελικά έχει ως στόχο μια καλύτερη ποιότητα ζωής, στοχεύοντας εξίσου στην μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος που ζούμε. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι μια πραγματική ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου. Οι δυνατότητες υπάρχουν. Είναι στο χέρι μας να κερδίσουμε το στοίχημα, ξεκινώντας από το σπίτι μας.

Τρεις μύθοι για τη βιοκλιματική δόμηση

Είναι ακριβή

Η επένδυση που θα πραγματοποιήσει ο κάθε ιδιοκτήτης κτιρίου στη βιοκλιματική δόμηση εξαρτάται από την επιθυμία του ίδιου. Υπάρχουν επεμβάσεις μηδενικού ή ελάχιστου κόστους όπως είναι ο προσανατολισμός του κτιρίου, οι θέσεις ή ο σκιασμός των ανοιγμάτων κ.λπ. μέχρι σύνθετα «ενεργητικά» συστήματα όπως τα φωτοβολταϊκά, οι αυτοματισμοί κ.λπ. Ο μελετητής–μηχανικός, μπορεί να ενημερώσει τον ιδιοκτήτη για τη διαθέσιμη γκάμα επεμβάσεων που μπορούν να εφαρμοστούν στο κτίριο και να προτείνει το καλύτερο, με βάση τις κλιματικές, πολεοδομικές και οικονομικές συνθήκες. Τελικά, όλες οι επεμβάσεις που θα χρησιμοποιηθούν προσφέρουν σημαντικό ανταποδοτικό οικονομικό όφελος σε μικρό σχετικά βάθος χρόνου.

Είναι καλή αλλά δεν κάνει για την Ελλάδα

Θα έλεγε κανείς πως άλλον το αντίθετο συμβαίνει. Η μεγάλη ηλιοφάνεια που έχουμε στη χώρα μας, μας επιτρέπει να φτιάξουμε κτίρια με μικρές απαιτήσεις σε θέρμανση, χωρίς να απαιτούνται εξειδικευμένες επεμβάσεις, όπως συμβαίνει στις βόρειες χώρες. Επίσης η βιοκλιματική δόμηση μπορεί να εξασφαλίσει μεγάλη εξοικονόμηση στην ενέργεια που απαιτείται στη χώρα μας, λόγω της ηλιοφάνειας, για το δροσισμό των κτιρίων.

Είναι μόδα

Η βιοκλιματική αρχιτεκτονική δεν είναι κάτι νέο! Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ηλιακό Σπίτι του Σωκράτη 480 π.Χ. Στις Μυκήνες, η δόμηση γινόταν με βάση τις Βιοκλιματικές αρχές σχεδιασμού. Οι σχεδιαστές εκμεταλλευόντουσαν την κατεύθυνση και την ένταση του άνεμου, δημιουργώντας στενές οδούς οι οποίες έπαιζαν τον ρόλο διόδου για τον άνεμο, με σκοπό την επιτάχυνσή του, ώστε να δημιουργήσουν ενός είδους φυσικό κλιματισμό! Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός δεν είναι παρά η συνέχεια της παράδοσης των ανώνυμων μαστόρων που προσάρμοζαν το κάθε κτίριο στο κλίμα και τα διαθέσιμα υλικά της περιοχής (τοίχοι μεγάλου πάχους, όροφοι μικρού ύψους, μικρά ανοίγματα, χρήση πέτρας, πλίνθων κλπ.) Απλά τα διδάγματα της παράδοσης συστηματοποιούνται και αξιοποιούνται οι νέες τεχνολογικές εφαρμογές (γεωθερμία, νέα θερμομονωτικά υλικά κλπ.)

ΙΡΙΔΑ ΤΑΧΥΔΟΜΗ